HOÀNG VĂN THUẬN - HEGEL

 NHỮNG NGƯỜI LÀM NGHỀ BẠO LỰC Vì sao có những người trẻ chấp nhận đánh đổi mạng sống, gây tổn thương cho người khác để kiếm sống? Và điều gì xảy ra khi bạo lực trở thành một nghề nghiệp được tổ chức, trả lương và trao cho một mục đích? 1. Khi những người được huấn luyện để bảo vệ xã hội trở thành thành viên băng đảng Trong những năm 2010–2011, băng đảng ma túy Los Zetas bắt cóc và sát hại nhiều người di cư từ Trung Mỹ tại Mexico. Những vụ thảm sát ở San Fernando, bang Tamaulipas, trở thành một trong những biểu tượng kinh hoàng của cuộc chiến ma túy tại quốc gia này. Theo báo cáo Undeniable Atrocities: Confronting Crimes against Humanity in Mexico của Open Society Justice Initiative năm 2016, có cơ sở hợp lý để tin rằng cả thành viên Los Zetas lẫn một số lực lượng nhà nước Mexico đã thực hiện những hành vi có thể cấu thành tội ác chống nhân loại. Báo cáo cũng chỉ ra tình trạng thiếu trách nhiệm giải trình nghiêm trọng đối với những tội ác này. Los Zetas đặc biệt đáng chú ý vì một bộ...

 TẬN THẾ CỦA NHÂN LOẠI Chưa bao giờ con người sở hữu nhiều sức mạnh công nghệ đến thế, nhưng chúng ta lại ngày càng cảm thấy mong manh. Vì sao? 1. Chúng ta sợ ngày tận thế, hay sợ mất đi thế giới của mình? Ngày tận thế đã trở thành một ngành công nghiệp của nỗi sợ. Từ những cộng đồng chuẩn bị sinh tồn trước thảm họa đến các nghiên cứu về nguy cơ tuyệt chủng, khủng hoảng khí hậu và trí tuệ nhân tạo, hình ảnh một nền văn minh có thể sụp đổ ngày càng hiện diện trong trí tưởng tượng hiện đại. Chúng ta lo chiến tranh hạt nhân, đại dịch, cạn kiệt tài nguyên, biến đổi khí hậu và những hệ thống kinh tế có thể đổ vỡ trên quy mô toàn cầu. Chúng ta cũng lo công nghệ vượt khỏi tầm kiểm soát, mạng xã hội làm thay đổi khả năng chú ý và đồng cảm, hay trí tuệ nhân tạo khiến những năng lực từng được xem là đặc trưng của con người trở nên dễ thay thế. Nghịch lý nằm ở chỗ những nỗi sợ ấy lớn lên trong một thời đại mà năng lực khoa học và công nghệ của nhân loại đã đạt đến mức chưa từng có. Chúng ta q...

 HAI NỀN VĂN HÓA – KHOA HỌC CÓ THỂ GIẢI THÍCH ĐƯỢC TOÀN BỘ ĐỜI SỐNG? Cuộc tranh luận giữa C. P. Snow và F. R. Leavis đặt ra một câu hỏi vẫn còn nguyên sức nặng: tri thức giúp con người hiểu thế giới đến đâu, và điều gì có thể bị bỏ quên khi chúng ta chỉ tin vào những gì có thể đo lường? 1. Một bài giảng và cuộc tranh luận về ý nghĩa của tiến bộ Ngày 7 tháng 5 năm 1959, tại Cambridge, nhà khoa học kiêm tiểu thuyết gia người Anh C. P. Snow trình bày bài giảng The Two Cultures and the Scientific Revolution – “Hai nền văn hóa và cuộc cách mạng khoa học”. Bài giảng nhanh chóng trở thành một trong những cuộc tranh luận trí thức nổi tiếng nhất nước Anh thời hậu chiến. Snow cho rằng đời sống trí thức phương Tây đang bị chia cắt bởi khoảng cách ngày càng lớn giữa giới khoa học và giới văn chương. Một bên hiểu những định luật và thành tựu khoa học nhưng có thể ít quan tâm đến văn học. Bên kia am hiểu Shakespeare, Dickens và các tác phẩm kinh điển, song không ít người lại thiếu kiến thức về n...

 YÊU MÀ KHÔNG DÍNH MẮC – TỰ DO GIỮA NỖI SỢ MẤT NHAU Ta thường đau khổ không chỉ vì sợ mất một người, mà còn vì mong có được sự bảo đảm rằng mình sẽ không bao giờ phải mất họ. “You can only lose what you cling to” – “Ta chỉ có thể mất đi những gì mình bám víu” – là câu nói được chia sẻ rất nhiều trên mạng, thường được gán cho Đức Phật, dù chưa có căn cứ đáng tin cậy xác nhận đây là lời Phật dạy nguyên văn. Dẫu vậy, câu nói vẫn gợi ra một vấn đề đáng suy ngẫm: đôi khi, nỗi đau còn đến từ mong muốn giữ một điều quý giá mãi mãi theo đúng cách mình muốn. Ta muốn một người luôn ở bên, một mối quan hệ không đổi thay, một tương lai không có những cuộc chia ly ngoài dự tính. Ta cần những lời xác nhận, những dấu hiệu chắc chắn, những lời hứa rằng mọi chuyện sẽ ổn. Đằng sau những mong muốn đó thường là một nỗi sợ rất con người: điều gì sẽ xảy ra nếu một ngày tất cả không còn như hiện tại? 1. Khi nỗi sợ mất nhau làm tổn thương tình yêu Trong tình yêu, nỗi sợ đôi khi khiến ta mải tìm kiếm sự bả...

 NĂNG LƯỢNG TỪ TRÁI TIM YÊU THƯƠNG Qua nhiều thời đại, trái tim vừa được nhìn nhận như nơi duy trì sự sống, vừa trở thành biểu tượng của tình yêu, lòng trắc ẩn và đời sống tinh thần. Từ những quan niệm cổ xưa về mối liên hệ giữa thân thể và tâm hồn đến những nghiên cứu khoa học hiện đại về cảm xúc, hành trình tìm hiểu trái tim cũng phản ánh nỗ lực lâu dài của con người nhằm hiểu chính mình và những mối liên kết với người khác. 1. Trái tim: từ cơ quan sinh học đến biểu tượng của tình yêu Trong sinh học, trái tim là cơ quan cơ bắp giữ vai trò trung tâm của hệ tuần hoàn. Mỗi nhịp co bóp đưa máu đi khắp cơ thể, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho các mô. Hoạt động của tim chịu sự điều hòa của hệ thần kinh tự chủ, hormone và nhiều cơ chế sinh lý khác. Trong văn học, thi ca và đời sống tinh thần, trái tim mang một ý nghĩa rộng hơn. Ta nói đến một trái tim nhân hậu, một trái tim tan vỡ, một trái tim biết yêu thương. Hình ảnh này giúp con người diễn đạt những điều đôi khi khó nói thành lời...

 TÔN GIÁO, LÝ TRÍ VÀ QUYỀN LỰC – TA ĐANG TIN ĐIỀU GÌ? Niềm tin có thể đem lại ý nghĩa cho cuộc đời, nhưng cũng có thể trở thành phương tiện để người khác chi phối cách ta suy nghĩ. Điều quan trọng là biết phân biệt giữa đức tin chân thành, sự tìm kiếm chân lý và việc lợi dụng niềm tin để nắm giữ quyền lực. 1. Một câu nói sắc bén, nhưng có thật sự của Seneca? “Religion is regarded by the common people as true, by the wise as false, and by rulers as useful.” Có thể dịch: Tôn giáo được người bình dân xem là chân lý, người khôn ngoan xem là điều sai lầm, còn những người cai trị xem là thứ hữu dụng. Câu nói này được chia sẻ nhiều trên mạng và thường được gán cho Seneca, nhà triết học Khắc kỷ La Mã sống vào thế kỷ I. Tuy nhiên, chưa tìm thấy nguồn nguyên bản đáng tin cậy xác nhận ông thực sự viết hoặc nói câu này. Một nhận xét gần gũi đã xuất hiện trong The History of the Decline and Fall of the Roman Empire của Edward Gibbon, xuất bản lần đầu năm 1776. Khi bàn về các hình thức thờ phụng...