BERNARD MANDEVILLE – CON NGƯỜI SỐNG VÌ ÁNH MẮT CỦA NGƯỜI KHÁC: KIÊU HÃNH, XẤU HỔ VÀ NGHỊCH LÝ CỦA ĐẠO ĐỨC
BERNARD MANDEVILLE – CON NGƯỜI SỐNG VÌ ÁNH MẮT CỦA NGƯỜI KHÁC: KIÊU HÃNH, XẤU HỔ VÀ NGHỊCH LÝ CỦA ĐẠO ĐỨC Chúng ta thường muốn tin rằng mình hành động vì những điều tốt đẹp: lòng nhân ái, danh dự, trách nhiệm hay tình yêu thương. Nhưng phía sau những động cơ cao cả đó có thể còn một nhu cầu ít được thừa nhận hơn: mong muốn được ngưỡng mộ, sợ bị khinh thường và khao khát chứng minh giá trị bản thân. Bernard Mandeville đã đặt câu hỏi khó chịu này từ đầu thế kỷ XVIII. Ông cho rằng lòng kiêu hãnh và nỗi sợ hổ thẹn không chỉ chi phối hành vi cá nhân, mà còn góp phần hình thành đạo đức, phép lịch sự và trật tự xã hội. 1. Tổ ong thịnh vượng và nghịch lý về những điều ta gọi là xấu xa Năm 1705, một bài thơ được xuất bản ẩn danh tại Anh với nhan đề The Grumbling Hive: Or, Knaves Turn’d Honest – có thể hiểu là “Tổ ong bất mãn: Khi những kẻ bất lương trở nên lương thiện”. Tác giả là Bernard Mandeville (1670–1733), một thầy thuốc và triết gia gốc Hà Lan hành nghề tại London. Bài thơ mô tả một...
