Bài đăng

KHI CÁI ÁC TIN MÌNH LÀ ĐIỀU BÌNH THƯỜNG

Hình ảnh
 KHI CÁI ÁC TIN MÌNH LÀ ĐIỀU BÌNH THƯỜNG John Steinbeck, bản chất con người và nghịch lý của lương tâm “Đối với một con quái vật, điều bình thường hẳn phải trông như quái dị, bởi ai cũng thấy mình là người bình thường.” Ý tưởng này xuất hiện trong East of Eden (Phía đông vườn Địa đàng, 1952) của nhà văn Mỹ John Steinbeck. Đó không đơn thuần là một nhận xét về những con người độc ác. Nó gợi ra một câu hỏi khó chịu hơn: Điều gì xảy ra khi một người gây tổn thương cho người khác nhưng vẫn tin rằng mình hoàn toàn bình thường, thậm chí mình mới là người có lý? Chúng ta thường hình dung cái ác như một thứ dễ nhận diện: tàn nhẫn, lạnh lùng, cố tình làm điều sai trái và biết rõ mình đang làm gì. Nhưng trong đời sống, mọi chuyện không phải lúc nào cũng rõ ràng như vậy. Có người gây tổn thương rồi xem đó là chuyện nhỏ. Có người biết mình đã làm người khác đau nhưng tìm đủ lý do để biện minh. Cũng có người hiểu rất rõ điểm yếu của người khác, song sử dụng sự hiểu biết đó để kiểm soát hoặc tha...

TỰ DO CẦN TRI THỨC, TRI THỨC CẦN TỰ DO

Hình ảnh
 TỰ DO CẦN TRI THỨC, TRI THỨC CẦN TỰ DO Robespierre, Cách mạng Pháp và nghịch lý của quyền lực nhân danh nhân dân “Bí mật của tự do là khai sáng con người, cũng như bí mật của chế độ chuyên chế là giữ họ trong ngu dốt.” Câu nói này thường được gán cho Maximilien Robespierre và gắn với những cuộc tranh luận chính trị ở Pháp trong thời kỳ Cách mạng. Tuy nhiên, nguồn gốc chính xác của câu chữ vẫn cần được đối chiếu với văn bản gốc. Dù vậy, tư tưởng mà câu nói thể hiện vẫn đặt ra một vấn đề quan trọng: con người khó làm chủ vận mệnh nếu không hiểu quyền của mình, không có khả năng phán đoán và phải phụ thuộc vào cách giải thích của những người nắm quyền. Thế nhưng, chính cuộc đời Robespierre lại đặt ra một nghịch lý khó hơn. Làm thế nào một người từng bảo vệ chủ quyền nhân dân, phản đối đặc quyền chính trị và đề cao giáo dục công cộng lại trở thành một trong những nhân vật gắn liền với thời kỳ Khủng bố của Cách mạng Pháp? Câu chuyện này đặt ra một vấn đề vượt khỏi số phận của một cá nh...

Karl Marx từ câu hỏi về lao động, quyền lực kinh tế và giá trị con người

Hình ảnh
 KHI CON NGƯỜI TRỞ THÀNH PHƯƠNG TIỆN CỦA NĂNG SUẤT  Đọc Karl Marx từ câu hỏi về lao động, quyền lực kinh tế và giá trị con người Một người công nhân có thể làm ra nhiều sản phẩm hơn trước nhờ máy móc hiện đại, nhưng vẫn phải dành phần lớn thời gian trong ngày cho công việc. Một nhân viên có thể nhận mức lương khá, nhưng không dễ từ chối những yêu cầu ngoài giờ. Một doanh nghiệp có thể liên tục tăng năng suất mà người lao động vẫn cảm thấy mình không có thêm thời gian để sống. Những tình huống ấy gợi ra một nghịch lý: năng lực sản xuất của xã hội có thể tăng lên, nhưng điều đó không tự động khiến con người được tự do hơn hay có cuộc sống tốt đẹp hơn. Thành quả của tiến bộ kinh tế cuối cùng thuộc về ai? Và khi nào lao động thực sự phục vụ con người, thay vì khiến con người phải liên tục điều chỉnh cuộc sống của mình theo những đòi hỏi của sản xuất? Karl Marx đã dành phần lớn công trình của mình để nghiên cứu mối quan hệ giữa lao động, tư bản và quyền lực kinh tế. Đọc ông ngày na...

chủ đề Thái Dương hệ trong Thông thiên học

 Tiếp tục chủ đề Thái Dương hệ... __“Tại sao vật chất lại được tổ chức thành một hệ thống có trật tự, có các giai đoạn tiến hóa và có sự sống?” Trong huyền học, chúng ta không thể cố dùng trí óc vốn chỉ quen với thế giới đã biểu hiện để tưởng tượng điều kiện tiền kiến tạo của chính thế giới ấy. Trước mắt, hãy hình dung vũ trụ hiện tại không chỉ có một tầng vật chất vật lý mà chúng ta nhìn, sờ thấy. Trong huyền học, đó chỉ là tầng thấp nhất, thô nặng nhất, đậm đặc nhất. Theo quy luật thất phân, có thể chia Thái Dương hệ thành 7 cõi: Cõi Trần - vật chất, cõi Trung Giới - cảm xúc, cõi Trí - tư tưởng, cõi Bồ Đề - trực giác, cõi Niết Bàn (Atmic) - ý chí tinh thần, cõi Chân Thần (Monadic) - nguồn gốc vĩnh cửu, cõi Adi (Divine) - Thượng Đế 3 Ngôi. Chúng không xếp chồng lên nhau như 7 tầng nhà mà xuyên thấu, thấm nhập vào trong trong cùng một không gian. Ví dụ ngay vị trí bạn đang đứng là sự tồn tại của tất cả các cõi, chỉ khác nhau ở mức độ rung động của vật chất. Khi Tinh thần (Spirit) n...

chủ đề Logos (Thượng Đế trong Thông Thiên học)

 Đi tiếp về chủ đề Logos (Thượng Đế trong Thông Thiên học). Nay sẽ nói về sự hình thành Thái Dương hệ (hệ Mặt Trời thôi, không phải toàn vũ trụ - chủ đề này để sau). Thái Dương hệ theo huyền học được ví như... một đóa sen. Nghe có vẻ khó hiểu đúng không? Vì đây không mô tả cấu trúc vật lý mà nói đến một hình ảnh biểu tượng. Theo đó khi nâng ý thức lên cấp độ quan sát cao hơn, tác giả nói rằng họ có thể thấy các hành tinh giống như những đầu cánh hoa, còn phần lớn cánh hóa đang nằm dưới nước. Không phải Thái Dương hệ là Mặt Trời + một số hành tinh tình cờ quay quanh nhau mà toàn bộ hệ thống là một sự sống thống nhất, trong đó các hành tinh là những bộ phận biểu hiện khác nhau. Hay hình dung dễ hiểu là các hành tinh như các đầu ngón tay. Nếu chỉ nhìn đầu ngón tay thì chúng có vẻ riêng biệt nhưng nếu nhìn cả bàn tay thì chúng có một mối liên kết thống nhất. Khi Logos bắt đầu tạo hệ thống, bước đầu tiên là “định giới”, giới hạn này còn rộng hơn quỹ đạo hành tinh ngoài cùng. Tức là hệ M...

Dòng Nguyệt (Lunar Line)

Hình ảnh
 Trong Thông Thiên học, Dòng Nguyệt (Lunar Line) đại diện cho nguyên lý Vật chất, Hình tướng và Sự sống bản năng. Nếu Dòng Nhật (Solar Line) mang đến "ngọn lửa" của trí tuệ và tinh thần, thì Dòng Nguyệt chính là "vật chứa" (thân xác, năng lượng sống và cảm xúc) giúp tinh thần đó có thể biểu hiện và tiến hóa trong thế giới vật chất. Dòng Nguyệt bao gồm các thực thể được gọi là Lunar Pitris (Tiên tổ Nguyệt cầu) hay Barhishads. Họ là những sinh mệnh đã hoàn thành chu kỳ tiến hóa của mình trên chuỗi hành tinh Mặt Trăng (trong một Manvantara trước). Khi chuỗi hành tinh Trái Đất hình thành, họ được "chuyển giao" sang để tiếp tục đóng vai trò là những người kiến tạo nên hình tướng cho sự sống mới. Khác với Dòng Nhật, Dòng Nguyệt thiếu ngọn lửa tinh thần. Họ không thể ban tặng trí tuệ tự giác (Manas), nhưng họ sở hữu năng lực cấu trúc hóa vật chất. Công việc của họ bao gồm: - Xây dựng thể xác: Họ là những kiến trúc sư của thân thể vật lý. Họ đã tạo ra các hình thá...

Văn hóa có tạo ra cảm xúc không?

Hình ảnh
 Văn hóa có tạo ra cảm xúc không? Franz Boas và câu hỏi về ranh giới giữa cái tôi, cộng đồng và thế giới văn hóa Tại sao cùng một hành động, người này cảm thấy tự hào, còn người khác lại thấy xấu hổ? Vì sao sự im lặng đôi khi thể hiện lòng tôn trọng, nhưng trong hoàn cảnh khác lại bị hiểu là lạnh lùng? Và tại sao một câu chuyện có thể khiến hàng nghìn người phẫn nộ, trong khi những người khác lại thờ ơ? Nếu cảm xúc chỉ là phản ứng tự nhiên của cơ thể, những khác biệt ấy đến từ đâu? Muốn hiểu cảm xúc của con người, chúng ta cần nhìn vào cả cơ thể và não bộ, lẫn lịch sử, ngôn ngữ, các mối quan hệ xã hội và hệ giá trị gắn liền với quá trình trưởng thành của mỗi người. Cảm xúc có nền tảng sinh học, nhưng cách chúng ta nhận biết, diễn giải và biểu lộ cảm xúc chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường sống. Văn hóa không quyết định tất cả những gì ta cảm thấy, song góp phần định hình ý nghĩa của những gì diễn ra bên trong ta. 1. Khi cảm xúc trở thành trải nghiệm chung Cuối thế kỷ XIX, Gustave ...