Bài đăng

RỜI XA THẾ GIAN HAY SỐNG GIỮA THẾ GIAN? TỪ THÍCH MINH TUỆ, TRẦN NHÂN TÔNG, MAHATMA GANDHI ĐẾN CÁC TU SĨ CÔNG GIÁO

RỜI XA THẾ GIAN HAY SỐNG GIỮA THẾ GIAN? TỪ THÍCH MINH TUỆ, TRẦN NHÂN TÔNG, MAHATMA GANDHI ĐẾN CÁC TU SĨ CÔNG GIÁO Ở đời vui đạo hãy tuỳ duyên Đói cứ ăn đi mệt ngủ liền Có báu trong nhà thôi khỏi kiếm Vô tâm đối cảnh hỏi chi thiền. (Cư Trần Lạc Đạo phú, Trần Nhân Tông, xin xem thêm tại trang thơ thivien.net) Một câu hỏi vượt khỏi ranh giới tôn giáo  Liệu con người có cần rời xa thế gian để đạt được tự do nội tâm, hay có thể sống giữa thế gian mà không bị những ràng buộc của nó chi phối? Đây không chỉ là câu hỏi dành cho người xuất gia, mà còn là vấn đề căn bản của đời sống con người. Trong một xã hội hiện đại ngày càng nhiều tiện nghi, tiện lợi con người vẫn có thể bị trói buộc bởi ham muốn, danh vọng, sự công nhận và nỗi sợ mất mát, tức là danh, lợi, thú. Tôi nghĩ về Thích Minh Tuệ, Trần Nhân Tông, Mahatma Gandhi đến các tu sĩ Công giáo, những con đường sống khác nhau đều gợi ra một câu hỏi chung: con người cần từ bỏ điều gì để thực sự tự do? Thích Minh Tuệ: sự từ bỏ trong xã hội t...

NGHIỆP DUYÊN VỢ CHỒNG

Hình ảnh
 NGHIỆP DUYÊN VỢ CHỒNG Dân gian gọi những cuộc gặp gỡ khó lý giải là duyên phận, Phật giáo bàn về nhân duyên và nghiệp, còn khoa học tìm hiểu vì sao hai người bị thu hút và gắn bó với nhau. Dù tin vào cách lý giải nào, hạnh phúc hôn nhân vẫn phụ thuộc rất nhiều vào cách hai người đối xử với nhau trong hiện tại. Trong đời người, có những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ nhưng để lại dấu ấn sâu đậm. Hai người xa lạ nảy sinh tình cảm, cùng xây dựng gia đình rồi trải qua năm tháng vui buồn. Có cặp đôi càng sống càng thấu hiểu, cũng có người từng yêu nhau sâu sắc nhưng cuối cùng vẫn không thể đi chung một con đường. Người Việt từ lâu đã dùng những cách nói như “có duyên có nợ”, “nợ duyên” hay “duyên tiền định” để diễn tả những mối quan hệ khó lý giải. Có người vừa gặp đã cảm thấy thân thuộc, trong khi những người khác dù cố gắng vẫn khó tìm được tiếng nói chung. Từ đó, nhiều người tin rằng vợ chồng có thể đã gắn bó với nhau từ những kiếp trước. Nhưng cảm giác thân quen có đủ để chứng minh ...

KINH DỊCH VÀ TỨ TRỤ – GIỮA DI SẢN TƯ TƯỞNG VÀ NIỀM TIN VỀ VẬN MỆNH

Hình ảnh
 KINH DỊCH VÀ TỨ TRỤ – GIỮA DI SẢN TƯ TƯỞNG VÀ NIỀM TIN VỀ VẬN MỆNH Di sản cổ xưa có thể giúp con người suy ngẫm về cuộc sống, nhưng những lời khẳng định về khả năng dự đoán tương lai vẫn cần được kiểm chứng. Vì sao có người tài giỏi nhưng cuộc đời nhiều trắc trở, trong khi người bình thường lại gặp thuận lợi và thành công? Từ lâu, con người đã tìm cách lý giải những khác biệt như vậy. Kinh Dịch và Tứ Trụ là hai hệ thống truyền thống thường được viện dẫn khi bàn về quy luật biến đổi và số phận con người. Kinh Dịch dùng các quẻ để diễn giải sự vận động của hoàn cảnh; Tứ Trụ dựa vào năm, tháng, ngày, giờ sinh để luận về tính cách và vận mệnh. Cả hai đều có lịch sử lâu dài trong văn hóa phương Đông, nhưng giá trị tư tưởng và văn hóa của chúng cần được phân biệt với những tuyên bố rằng chúng có thể dự đoán chính xác tương lai. 1. Kinh Dịch và cách nhìn về sự biến đổi Kinh Dịch hình thành và phát triển qua nhiều thời kỳ, gắn với tư tưởng triết học, chính trị và văn hóa Trung Hoa cổ đại....

NHO GIÁO TỪ PHƯƠNG THUỐC CỨU LOẠN ĐẾN BỘ KHUNG CAI TRỊ CỦA ĐÔNG Á

Hình ảnh
 NHO GIÁO TỪ PHƯƠNG THUỐC CỨU LOẠN ĐẾN BỘ KHUNG CAI TRỊ CỦA ĐÔNG Á ________________________________________ NHO GIÁO RA ĐỜI TỪ CUỘC KHỦNG HOẢNG CỦA THỜI XUÂN THU - CHIẾN QUỐC Nho giáo ra đời ở Trung Quốc vào giai đoạn Xuân Thu - Chiến Quốc, khoảng thế kỷ 6 đến thế kỷ 3 TCN, và là sản phẩm phản ứng trực tiếp với cuộc khủng hoảng toàn diện nhất của lịch sử Trung Hoa thời kỳ đó. Khổng Tử sống từ năm 551 đến năm 479 TCN, Mạnh Tử từ khoảng năm 372 đến năm 289 TCN. Cả hai đều chứng kiến trật tự cũ tan rã. Nho giáo không thể ra đời sớm hơn. Thời Tây Chu, trật tự xã hội vận hành bằng hệ thống tông pháp (dòng họ) và phong kiến (chia đất phong cho chư hầu), mọi người sống theo thứ bậc huyết thống tự nhiên và quyền lực trung ương nhà Chu còn mạnh. Khi trật tự ổn định và chạy tốt, con người chưa có nhu cầu sáng tạo một hệ tư tưởng mới để đi tìm trật tự. Đến thời Xuân Thu nhà Chu suy yếu, chư hầu xâu xé nhau, "Lễ hỏng nhạc tàn", vua bị tước quyền, tôi giết vua, con giết cha, đời sống rơi ...

C. G. JUNG VÀ GIỚI HẠN CỦA VIỆC HIỂU CON NGƯỜI

Hình ảnh
 C. G. JUNG VÀ GIỚI HẠN CỦA VIỆC HIỂU CON NGƯỜI Tri thức tâm lý có thể giúp ta nhìn sâu hơn vào đời sống tinh thần. Nhưng hiểu một người không có nghĩa là tìm được lời giải thích cho mọi hành vi của họ. 1. Phía sau những gì ta nhìn thấy  Carl Gustav Jung (1875–1961), nhà tâm thần học người Thụy Sĩ và người sáng lập trường phái tâm lý học phân tích, dành nhiều tâm huyết nghiên cứu vô thức, giấc mơ và những mâu thuẫn trong đời sống nội tâm. Một khái niệm quan trọng trong tư tưởng của ông là cá thể hóa (individuation), quá trình con người dần nhận biết và dung hòa những phương diện khác nhau của bản thân để hướng tới một đời sống tâm lý toàn vẹn hơn. Điều này đòi hỏi mỗi người đối diện cả với những phần mình khó chấp nhận hoặc chưa hiểu rõ, thay vì chỉ giữ lại hình ảnh tốt đẹp về chính mình. Từ góc nhìn ấy, ta có thể nhận ra rằng những biểu hiện bên ngoài chưa chắc đã phản ánh đầy đủ đời sống bên trong. Người ít nói chưa hẳn lạnh lùng; người luôn tỏ ra mạnh mẽ có thể đang che giấ...

VÌ SAO ĐỨC LIÊN TỤC SẢN SINH CÁC HỆ TƯ TƯỞNG CẢI TẠO XÃ HỘI

Hình ảnh
 VÌ SAO ĐỨC LIÊN TỤC SẢN SINH CÁC HỆ TƯ TƯỞNG CẢI TẠO XÃ HỘI Châu Âu, và nhất là Đức, nhiều lần trở thành nơi khai sinh các hệ tư tưởng nhằm cải tạo toàn bộ xã hội, từ chủ nghĩa Mác đến các trào lưu cánh tả cực đoan ngày nay mà nhiều người nhìn nhận là quái dị. Đây không phải hiện tượng ngẫu nhiên. ________________________________________ HAI TRUYỀN THỐNG TRIẾT HỌC ĐỐI LẬP Đức từ lâu là trung tâm triết học của phương Tây, nhưng cách tư duy của người Đức khác hẳn người Anh và người Mỹ. Truyền thống Anh và Mỹ là chủ nghĩa kinh nghiệm và thực dụng, với John Locke, David Hume, Adam Smith và Edmund Burke là những tên tuổi tiêu biểu. Locke coi trí tuệ con người khi sinh ra là một tờ giấy trắng (Tabula Rasa), mọi tri thức tích lũy từ quan sát và kinh nghiệm. Hume hoài nghi cả những suy diễn vượt khỏi kinh nghiệm, Burke đề cao truyền thống và các thể chế tích lũy qua thời gian, còn Smith đề cao thị trường tự phát. Điểm chung là họ bắt đầu từ thực tế và dữ liệu, và nếu một lý thuyết không c...