Bài đăng

FRANZ KAFKA VÀ CON NGƯỜI TRONG MỘT THẾ GIỚI KHÔNG THỂ GIẢI THÍCH

Hình ảnh
 FRANZ KAFKA VÀ CON NGƯỜI TRONG MỘT THẾ GIỚI KHÔNG THỂ GIẢI THÍCH Trong thế giới của Franz Kafka, một người có thể bị buộc tội mà không biết mình đã phạm lỗi gì, tìm kiếm một quyền lực nhưng không bao giờ gặp được người có thể đưa ra câu trả lời, hoặc thức dậy trong hình hài một sinh vật xa lạ mà vẫn lo lắng về công việc. Điều đáng sợ nằm ở chỗ những chuyện phi lý ấy diễn ra giữa những bổn phận quen thuộc, như thể thế giới vẫn vận hành bình thường dù con người đã mất khả năng hiểu nó. Franz Kafka sinh năm 1883 tại Praha, khi thành phố này còn thuộc Đế quốc Áo-Hung. Ông xuất thân từ một gia đình Do Thái, viết bằng tiếng Đức, học luật và làm việc tại một cơ quan bảo hiểm tai nạn lao động. Cuộc sống của Kafka gắn với công việc văn phòng, nghĩa vụ gia đình và nỗ lực tìm kiếm thời gian cho sáng tác. Trong văn chương của ông, chính những không gian quen thuộc ấy thường trở thành nơi con người đối diện với những điều không thể giải thích. Kafka không tạo ra một thế giới hoàn toàn tách biệ...

KARL MARX – LAO ĐỘNG, THỜI GIAN VÀ GIÁ TRỊ CON NGƯỜI

Hình ảnh
 KARL MARX – LAO ĐỘNG, THỜI GIAN VÀ GIÁ TRỊ CON NGƯỜI Con người thường được đánh giá qua năng suất, thu nhập và khả năng tạo ra của cải. Nhưng ai quyết định cách chúng ta làm việc, ai sở hữu thành quả lao động và còn bao nhiêu thời gian để sống ngoài công việc? Karl Marx dành phần lớn công trình của mình để phân tích những mâu thuẫn ẩn sau quá trình sản xuất của cải trong xã hội tư bản chủ nghĩa. * Lao động tạo ra của cải, nhưng ai sở hữu thành quả? Karl Marx (1818–1883) là nhà triết học và lý luận chính trị người Đức, có ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế học, xã hội học và các phong trào chính trị hiện đại. Cùng Friedrich Engels, ông viết Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản năm 1848. Tác phẩm kinh tế quan trọng nhất của ông, Tư bản, có tập đầu xuất bản năm 1867. Marx quan tâm đến cả cách xã hội tạo ra của cải lẫn những quan hệ kinh tế quyết định việc phân phối thành quả. Ai sở hữu nhà xưởng, máy móc và các nguồn lực sản xuất? Ai tổ chức công việc? Người trực tiếp lao động có bao nhiêu quyền...

NIETZSCHE VÀ DOSTOEVSKY – HIỂU CON NGƯỜI TỪ NHỮNG MÂU THUẪN

Hình ảnh
 NIETZSCHE VÀ DOSTOEVSKY – HIỂU CON NGƯỜI TỪ NHỮNG MÂU THUẪN Friedrich Nietzsche từng bày tỏ sự khâm phục đối với khả năng phân tích tâm lý của Fyodor Dostoevsky, dù hai người có quan niệm rất khác nhau về đạo đức, tôn giáo và ý nghĩa cuộc sống. Nietzsche phê phán sâu sắc Kitô giáo, trong khi Dostoevsky đặt tội lỗi, đức tin và sự cứu rỗi vào trung tâm nhiều tác phẩm. Dù đi theo những hướng tư tưởng khác nhau, cả hai đều nhìn thấy ở con người những mâu thuẫn sâu xa mà các phán xét thông thường khó lý giải trọn vẹn. * Một sự khâm phục vượt qua khác biệt Nietzsche biết đến tác phẩm của Dostoevsky vào những năm cuối đời sáng tác và đánh giá cao khả năng khám phá tâm lý con người của nhà văn Nga. Hai người chưa từng gặp nhau ngoài đời, nhưng Dostoevsky đã đem đến cho triết gia Đức những quan sát đáng chú ý về động cơ, bản tính và hành vi con người. Nhân vật của Dostoevsky hiếm khi chỉ có một động cơ rõ ràng. Lòng tốt đôi khi đi cùng nhu cầu được công nhận, sự hy sinh có thể che giấu lòn...

PHẢI CHĂNG DỰ ĐOÁN CỦA MARX VỀ VIỆC TÂY ÂU TIẾN LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI ĐANG DIỄN RA?

Hình ảnh
 PHẢI CHĂNG DỰ ĐOÁN CỦA MARX VỀ VIỆC TÂY ÂU TIẾN LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI ĐANG DIỄN RA? Marx và Engels kỳ vọng cách mạng vô sản có khả năng nổ ra trước ở những nước tư bản công nghiệp phát triển nhất, nhưng Tây Âu đã đi theo một con đường khác. Bài viết lần theo con đường ấy: từ kỳ vọng của Marx đến dân chủ xã hội, từ dân chủ xã hội đến cánh tả cấp tiến hiện nay, và phản ứng ngược đang diễn ra trên lục địa. ________________________________________ TỪ KỲ VỌNG CỦA MARX ĐẾN DÂN CHỦ XÃ HỘI Karl Marx và Friedrich Engels kỳ vọng chủ nghĩa tư bản sẽ tự diệt vong thông qua một cuộc cách mạng bạo lực của giai cấp công nhân bị bần cùng hóa, và cuộc cách mạng ấy có khả năng nổ ra trước ở các quốc gia tư bản công nghiệp phát triển hàng đầu như Anh, Đức, Pháp, dù hai ông không đưa ra một kịch bản quốc gia cố định. Kỳ vọng đó không thành hiện thực ở Tây Âu. Những cuộc cách mạng mang danh Marx về sau nổ ra ở Nga năm 1917 rồi Trung Quốc, tức các xã hội nông nghiệp lạc hậu hơn nhiều. Có hai nguyên nhân...

GIA TỘC KHỔNG TỬ: VÌ SAO DANH GIÁ BỀN VỮNG HƠN 2.500 NĂM

 GIA TỘC KHỔNG TỬ: VÌ SAO DANH GIÁ BỀN VỮNG HƠN 2.500 NĂM ________________________________________ TƯỚC DIỄN THÁNH CÔNG VÀ BỘ GIA PHẢ DÀI NHẤT THẾ GIỚI Họ Khổng là dòng họ sở hữu bộ gia phả liên tục dài nhất thế giới, kéo dài hơn 2.500 năm với 83 thế hệ và hơn 2 triệu hậu duệ được ghi trong bản gia phả năm 2009, gồm 80 tập. Suốt thời gian đó, dòng họ này đi qua hàng chục triều đại thịnh suy mà danh vị không đứt đoạn. Sự bền vững ấy không đến từ việc mỗi thế hệ phải sinh ra một nhân vật kiệt xuất, mà đến từ các cơ chế đặc biệt. Cơ chế đầu tiên là tước vị cha truyền con nối dành cho người đứng đầu dòng trưởng. Dưới thời Hán Nguyên Đế, Khổng Bá, hậu duệ đời 13 của Khổng Tử, được phong Bao Thành quân. Dưới thời Hán Bình Đế, Khổng Quân, hậu duệ đời 16, được phong Bao Thành hầu. Đến năm 1055, vua Tống Nhân Tông đổi tước hiệu cũ thành Diễn Thánh Công và trao cho Khổng Tông Nguyện, hậu duệ đời 46, người đầu tiên mang tước này. Từ đó dòng chính ở Khúc Phụ giữ tước này về cơ bản liên tục cho...

KHỔNG TỬ KHÔNG DẠY KHÔNG CÓ NGHĨA NHO GIÁO KHÔNG TRỌNG NAM KHINH NỮ

Hình ảnh
 KHỔNG TỬ KHÔNG DẠY KHÔNG CÓ NGHĨA NHO GIÁO KHÔNG TRỌNG NAM KHINH NỮ Quan điểm cho rằng "Khổng Tử không trực tiếp dạy trọng nam khinh nữ, nên nói Nho giáo trọng nam khinh nữ là sai" là một lập luận sai về mặt logic và không đứng vững khi đối chiếu với lịch sử tư tưởng. Nó đánh tráo 2 vấn đề khác nhau: tư tưởng cá nhân của người sáng lập và hệ thống tư tưởng phát triển từ học thuyết đó. Muốn phản bác chính xác, cần chỉ ra rằng Nho giáo không chỉ là những câu nói của Khổng Tử. Nó còn gồm các học thuyết của nhà Nho đời sau, các kinh điển được bổ sung và diễn giải qua nhiều thế kỷ, cùng những chuẩn mực xã hội xây dựng trên hệ tư tưởng ấy. Cũng cần nói rõ phạm vi của kết luận: "Nho giáo" không phải một khối đồng nhất. Có Nho giáo cổ đại, Hán Nho, Tống Nho, Nho giáo nhà nước thời đế chế và các biến thể ở Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản. Điều bài này chứng minh không phải mọi dòng Nho giáo đều trọng nam khinh nữ như nhau, mà là truyền thống Nho giáo chính thống thời đế chế ...

CHIẾN TRANH VIỆT NAM CÓ PHẢI LÀ MỘT NƯỚC CỜ NHẰM LÀM LIÊN XÔ SỤP ĐỔ?

Hình ảnh
 CHIẾN TRANH VIỆT NAM CÓ PHẢI LÀ MỘT NƯỚC CỜ NHẰM LÀM LIÊN XÔ SỤP ĐỔ? Ngày 30/4/1975, Mỹ thất bại trong nỗ lực duy trì một miền Nam Việt Nam không cộng sản. Mười sáu năm sau, Liên Xô tan rã, khép lại cuộc đối đầu kéo dài gần nửa thế kỷ giữa hai siêu cường. Nhìn từ kết cục đó, có người đặt câu hỏi: liệu chiến tranh Việt Nam có phải một nước cờ dài hạn của Washington nhằm làm Liên Xô suy yếu rồi sụp đổ? Muốn trả lời, cần phân biệt mục tiêu Mỹ theo đuổi khi tham chiến với những hệ quả chỉ xuất hiện nhiều năm sau. 1. Mỹ muốn gì khi can thiệp vào Việt Nam? Trong Chiến tranh Lạnh, Washington xem Việt Nam là một phần của cuộc cạnh tranh toàn cầu với phe xã hội chủ nghĩa. Giới hoạch định chính sách Mỹ lo ngại rằng nếu miền Nam Việt Nam nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng cộng sản, các quốc gia khác ở Đông Nam Á có thể đi theo con đường tương tự. Thuyết domino trở thành một trong những cơ sở quan trọng để giải thích và biện minh cho chính sách của Mỹ trong khu vực. Washington còn muốn bảo v...