Bài đăng

KHI CON NGƯỜI DẦN MẤT ĐI NHỮNG NĂNG LỰC VỐN CÓ

Hình ảnh
 KHI CON NGƯỜI DẦN MẤT ĐI NHỮNG NĂNG LỰC VỐN CÓ Có một nghịch lý trong thời đại công nghệ: con người ngày càng có nhiều công cụ để làm được nhiều việc hơn, nhưng chưa chắc ngày càng có nhiều năng lực để tự mình làm những việc đó. Điện thoại ghi nhớ số thay ta. Bản đồ số dẫn đường thay ta. Máy tính xử lý những phép tính phức tạp. Trí tuệ nhân tạo có thể viết bài luận, tóm tắt sách, phân tích vấn đề và đề xuất giải pháp chỉ trong vài giây. Những tiến bộ này đem lại lợi ích thực sự. Chúng tiết kiệm thời gian, giảm sức lao động, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và giúp con người vượt qua nhiều giới hạn. Tuy nhiên, khi công việc được tự động hóa, một điều ít được chú ý cũng có thể xảy ra: chúng ta mất dần cơ hội thực hành những năng lực từng hình thành trong quá trình tự mình làm việc. Một bài tổng quan khoa học năm 2026 trên Trends in Cognitive Sciences đặt ra câu hỏi liệu việc sử dụng AI có thể làm suy yếu năng lực nhận thức của con người hay không. Các tác giả xem xét bằng chứng cho ...

KHI NIỀM TIN BỊ BÀO MÒN, MỘT DÂN TỘC MẤT ĐI ĐIỀU GÌ?

Hình ảnh
 KHI NIỀM TIN BỊ BÀO MÒN, MỘT DÂN TỘC MẤT ĐI ĐIỀU GÌ? Một đất nước có thể được nhận diện bằng núi sông, những công trình, di sản, món ăn hay những trang sử hào hùng. Nhưng điều khiến một cộng đồng thực sự gắn kết nằm sâu hơn những gì có thể nhìn thấy: cách con người đối xử với nhau, giữ lời, tôn trọng quy tắc chung và ứng xử khi lợi ích riêng xung đột với lợi ích của người khác. Ta có thể tự hào về quê hương, xúc động trước lịch sử dân tộc và mong muốn đất nước được thế giới kính trọng. Nhưng lòng tự hào sẽ trở nên mong manh nếu trong đời sống thường ngày, con người luôn phải dè chừng nhau; nếu người làm đúng thường chịu thiệt, còn kẻ lách luật lại được lợi; nếu sự tử tế bị xem là ngây thơ, còn gian khôn được ca tụng như một năng lực sinh tồn. Một xã hội có thể đạt nhiều thành tựu về kinh tế, khoa học và công nghệ, nhưng vẫn phải đối diện với một câu hỏi căn bản: người sống trong xã hội đó có thể tin nhau đến mức nào? Bởi niềm tin quyết định rất nhiều điều trong đời sống chung. Nó ...

AI THỰC SỰ NẮM QUYỀN TRONG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI?

Hình ảnh
 AI THỰC SỰ NẮM QUYỀN TRONG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI? Đảng tiên phong, quyền lực của giai cấp công nhân và nghịch lý giữa đại diện với tự quản. 1. Ai thực sự làm chủ? Một trong những mục tiêu cốt lõi của chủ nghĩa xã hội là đưa quyền lực kinh tế và chính trị ra khỏi tay một thiểu số, để người lao động có thể tham gia quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của mình. Nhưng từ mục tiêu đến hiện thực là một khoảng cách không nhỏ: nếu quyền lực được thực thi thông qua một đảng nhân danh giai cấp công nhân, thì ai thực sự nắm quyền quyết định? Câu trả lời không thể chỉ dựa vào tên gọi của chế độ, thành phần xã hội của những người lãnh đạo hay tuyên bố về mục tiêu đại diện cho nhân dân. Điều cần xem xét là cách quyền lực vận hành trong thực tế. Người lao động có được tham gia vào những quyết định quan trọng không? Họ có quyền giám sát người đại diện, yêu cầu giải trình và thay thế những người không còn nhận được sự tín nhiệm không? Thông tin về hoạt động của bộ máy có được công ...

VÌ SAO HỒI GIÁO SINH RA CÁC TỔ CHỨC KHỦNG BỐ ?

 VÌ SAO HỒI GIÁO SINH RA CÁC TỔ CHỨC KHỦNG BỐ ? Tôn giáo nào cũng có người cực đoan, nhưng không phải tôn giáo nào cũng sinh ra được những tổ chức bạo lực có mạng lưới, nguồn tiền và khả năng tuyển mộ xuyên quốc gia như Al-Qaeda hay ISIS. Trong kỷ nguyên hiện đại, hiện tượng này gắn với Hồi giáo cực đoan chứ không phải Kitô giáo hay Phật giáo. Lời giải thích nằm ở một chuỗi yếu tố cùng hội tụ: mô hình khởi nguồn của tôn giáo, cách các nhóm cực đoan viện dẫn kinh điển, sự thiếu vắng một cuộc cải cách tương đương Cải cách Kháng Cách và Khai sáng, dòng tiền dầu mỏ gắn với tư tưởng Wahhabi, và sức hút của khái niệm Ummah. ________________________________________ HỒI GIÁO RA ĐỜI VỚI TÔN GIÁO, CHÍNH TRỊ VÀ QUÂN SỰ GẮN LIỀN NHAU Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở lịch sử khởi đầu: Hồi giáo ra đời như một mô hình kết hợp giáo lý, chính trị và quân sự, trong khi Phật giáo và Kitô giáo thì không. Đức Phật sinh ra là hoàng tử của bộ tộc Shakya nhưng chưa từng lên ngôi, và đã từ bỏ địa vị ở tuổi 29...

EINSTEIN VÀ NHỮNG BÍ ẨN CỦA KHÔNG-THỜI GIAN

Hình ảnh
 EINSTEIN VÀ NHỮNG BÍ ẨN CỦA KHÔNG-THỜI GIAN Thuyết tương đối đã làm thay đổi cách con người hiểu về thời gian, hấp dẫn và cấu trúc của vũ trụ. Thời gian có trôi qua như nhau đối với tất cả mọi người? Không gian có thực sự bất biến? Và điều gì quyết định đường đi của Trái Đất quanh Mặt Trời? Những câu hỏi tưởng chừng quen thuộc đã được nhìn nhận theo một cách sâu sắc hơn nhờ Albert Einstein. Thuyết tương đối của ông làm thay đổi nền tảng vật lý hiện đại, từ quan niệm về thời gian và không gian đến mối quan hệ giữa khối lượng, năng lượng và hấp dẫn. Điều đặc biệt là những thay đổi trong cách hiểu vũ trụ không dừng lại ở các phương trình toán học. Chúng có thể được kiểm chứng bằng thực nghiệm và còn ảnh hưởng đến những công nghệ con người sử dụng hằng ngày. 1. Thời gian không trôi qua như nhau Theo thuyết tương đối hẹp, thời gian được đo phụ thuộc vào chuyển động tương đối giữa người quan sát và đồng hồ. Khi một chiếc đồng hồ chuyển động với tốc độ rất cao so với một hệ quy chiếu, th...