HOÀNG VĂN THUẬN - HEGEL

 NIẾT-BÀN – TỰ DO TRƯỚC NHỮNG ĐIỀU ĐANG ĐIỀU KHIỂN TA Con người thường nghĩ mình tự do vì có thể lựa chọn và hành động theo ý muốn. Nhưng đã bao giờ chúng ta tự hỏi: những ý muốn đó từ đâu mà có, và liệu ta có thực sự làm chủ những gì đang diễn ra bên trong mình? Trong Phật giáo, câu hỏi này dẫn đến một trong những khái niệm sâu sắc nhất: Niết-bàn. Có một nghịch lý trong đời sống con người: chúng ta thường muốn được tự do, nhưng lại ít nhận ra mình đang lệ thuộc vào chính những điều mình mong muốn. Một lời khen có thể khiến ta vui vẻ cả ngày. Một lời chê có thể làm ta bực bội suốt nhiều giờ. Ta muốn được yêu thương nên lo sợ bị bỏ rơi; muốn thành công nên bất an trước thất bại; muốn giữ những gì đang có nên đau khổ khi chúng thay đổi. Ta tưởng mình đang tự do lựa chọn, nhưng đôi khi chỉ đang phản ứng theo những ham muốn, sợ hãi và thói quen đã hình thành từ trước. Phật giáo đặt ra một câu hỏi sâu hơn về tự do: liệu con người có thể thoát khỏi sự chi phối của những gì đang điều khiể...

TƯ DUY PHẢN BIỆN KHÔNG THỂ NẢY SINH TỪ KHOẢNG TRỐNG TRI THỨC Chúng ta thường mong muốn nhà trường trang bị cho học sinh những kỹ năng tư duy có thể sử dụng trong mọi hoàn cảnh. Nhưng liệu con người có thể suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề khi chưa có đủ hiểu biết về chính vấn đề đó? 1. Một người giỏi trong lĩnh vực của mình chưa chắc đã giỏi ở mọi lĩnh vực Công việc của một kiểm soát viên không lưu đòi hỏi năng lực nhận thức đặc biệt. Họ phải liên tục tiếp nhận thông tin từ môi trường, kết hợp dữ liệu mới với những hiểu biết đã tích lũy để hình thành một bức tranh tình huống thống nhất. Trong điều kiện áp lực cao, họ phải đưa ra những quyết định có thể liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người. Từ đầu những năm 1960, các cơ quan hàng không Hoa Kỳ đã nghiên cứu những đặc điểm nhận thức có thể dự báo khả năng hoàn thành chương trình đào tạo kiểm soát viên không lưu. Một báo cáo của Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ năm 1962 cho thấy các bài kiểm tra về suy luận trừu tượng, năng lực số học, ...

THIÊN ĐƯỜNG CỦA AI, VÀ CÁI GIÁ CỦA NHỮNG NGƯỜI KHÁC? Khát vọng xây dựng một xã hội tốt đẹp là động lực của tiến bộ. Nhưng lịch sử cũng đặt ra một câu hỏi khó chịu: nếu một thiên đường chỉ có thể được xây dựng bằng cách tước đoạt tự do, phẩm giá và sinh mạng của những con người đang sống, liệu nó còn xứng đáng được gọi là thiên đường? 1. Giấc mơ về một thế giới hoàn hảo Từ rất lâu, con người đã tưởng tượng về những xã hội tốt đẹp hơn thế giới mình đang sống. Một nơi không có nghèo đói, áp bức, chiến tranh và bất công; nơi mọi người được sống bình đẳng, hạnh phúc và không phải lo sợ cho tương lai. Đó là một khát vọng dễ hiểu. Khi chứng kiến đau khổ và bất công, con người khó có thể bằng lòng với hiện thực. Họ muốn thay đổi nó, muốn tìm kiếm một trật tự xã hội tốt đẹp hơn. Năm 1516, Thomas More xuất bản tác phẩm Utopia, kể về một hòn đảo tưởng tượng với hình thức tổ chức xã hội khác biệt. Từ đó, utopia trở thành một khái niệm quan trọng trong tư tưởng chính trị và văn học. Bản thân từ này...