Bài đăng

BÌNH TÂM KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI THẤU HIỂU

 BÌNH TÂM KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI THẤU HIỂU Chánh niệm có thể giúp con người bình tĩnh hơn trước những suy nghĩ và cảm xúc khó chịu. Nhưng quan sát một nỗi buồn không đồng nghĩa với hiểu vì sao mình buồn; học cách thích nghi với áp lực cũng không có nghĩa là những nguyên nhân tạo ra áp lực đã được giải quyết. 1. Khi bình yên trở thành một sản phẩm Trong những năm gần đây, chánh niệm (mindfulness) xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống hiện đại. Người ta thực hành thiền để giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ, điều chỉnh cảm xúc, tăng khả năng tập trung và tìm lại sự cân bằng tinh thần. Các ứng dụng điện thoại, khóa học trực tuyến, chương trình đào tạo tại doanh nghiệp và trường học cũng góp phần đưa phương pháp này đến với đông đảo công chúng. Sức hấp dẫn của chánh niệm nằm ở một lời hứa tương đối đơn giản: thay vì bị cuốn theo những gì đang diễn ra trong tâm trí, chúng ta có thể học cách quan sát chúng, nhận biết cảm xúc mà không lập tức phản ứng, chú ý đến hiện tại thay vì mãi mắc ...

THỤ TINH KHÔNG PHẢI MỘT CUỘC ĐUA

Hình ảnh
 THỤ TINH KHÔNG PHẢI MỘT CUỘC ĐUA Hình ảnh hàng triệu tinh trùng lao vào cuộc đua để giành quyền thụ tinh cho trứng đã trở nên quen thuộc trong sách giáo khoa và trí tưởng tượng phổ thông. Nhưng quá trình sinh sản thực tế phức tạp hơn nhiều. Đằng sau cách kể tưởng như vô hại này là một câu chuyện đáng suy nghĩ về mối liên hệ giữa ngôn ngữ, khuôn mẫu văn hóa và tư duy khoa học. 1. Khi một hình ảnh khoa học trở thành huyền thoại Năm 1694, nhà tự nhiên học người Hà Lan Nicolaas Hartsoeker công bố một hình vẽ nổi tiếng: một sinh vật nhỏ bé cuộn mình bên trong đầu tinh trùng, như thể một con người thu nhỏ đã tồn tại sẵn và chỉ chờ được đưa vào cơ thể phụ nữ để phát triển. Hình ảnh này gắn với thuyết tiền hình thành – quan niệm từng có ảnh hưởng trong giới tự nhiên học châu Âu thế kỷ XVII và XVIII. Theo cách nhìn đó, sinh vật mới đã tồn tại dưới dạng cực nhỏ từ trước, thay vì được hình thành qua quá trình phát triển từ sự kết hợp của hai tế bào sinh dục. Một số trường phái cho rằng hình ...

CON NGƯỜI CÓ GIÁ TRỊ GÌ NGOÀI CÔNG VIỆC?

Hình ảnh
 CON NGƯỜI CÓ GIÁ TRỊ GÌ NGOÀI CÔNG VIỆC? Chúng ta đã quen đánh giá một người qua nghề nghiệp, thu nhập và năng suất. Nhưng nếu một ngày công việc không còn là điều kiện bắt buộc để tồn tại, liệu chúng ta có biết phải sống như thế nào và đánh giá nhau bằng điều gì? Trong một cuộc gặp gỡ, một trong những câu hỏi thường xuất hiện sớm nhất là: Bạn làm nghề gì? Câu hỏi tưởng như bình thường lại bộc lộ một quan niệm khá sâu sắc của xã hội hiện đại. Nghề nghiệp không chỉ cho biết một người làm gì để kiếm sống, mà còn thường được dùng để suy đoán địa vị, năng lực, mức độ thành đạt và thậm chí cả giá trị của họ. Một người có công việc ổn định thường được xem là đáng tin cậy, có trách nhiệm và biết lo cho tương lai. Người thất nghiệp dễ bị nhìn nhận là thiếu cố gắng. Người làm những công việc được trả lương thấp thường ít được coi trọng hơn người có thu nhập cao, bất kể đóng góp thực tế của họ cho xã hội ra sao. Chúng ta đã quen với cách nhìn đó đến mức ít khi tự hỏi: Từ bao giờ việc làm tr...

NGUYÊN TỬ KHÔNG PHẢI MỘT KHOẢNG TRỐNG – GIỚI HẠN CỦA TRỰC GIÁC VỀ VẬT CHẤT

Hình ảnh
 NGUYÊN TỬ KHÔNG PHẢI MỘT KHOẢNG TRỐNG – GIỚI HẠN CỦA TRỰC GIÁC VỀ VẬT CHẤT Chúng ta thường hình dung nguyên tử như một hệ mặt trời thu nhỏ: hạt nhân nằm ở trung tâm, electron chuyển động xung quanh, còn phần lớn thể tích là khoảng trống. Nhưng thế giới lượng tử phức tạp hơn nhiều. Những gì ta gọi là vật chất không thể được hiểu đầy đủ bằng hình ảnh những hạt nhỏ nằm cách xa nhau trong một không gian rỗng. 1. Một hình ảnh quen thuộc nhưng dễ gây hiểu lầm Trong các chương trình khoa học đại chúng, nguyên tử thường được minh họa bằng một hình ảnh rất dễ nhớ: hạt nhân nhỏ bé nằm ở giữa, electron chuyển động xung quanh, còn phần lớn thể tích nguyên tử là khoảng trống. Hình ảnh này thường đi kèm một phép so sánh gây ấn tượng. Nếu phóng đại hạt nhân lên kích thước của một vật thể quen thuộc, kích thước nguyên tử sẽ lớn hơn nó rất nhiều. Từ đó, người ta thường kết luận rằng vật chất mà chúng ta tưởng là đặc chắc thực ra chủ yếu được tạo nên từ khoảng trống. Phép so sánh này có cơ sở về mặ...