Bài đăng

ĐỨA TRẺ NGOAN TRONG VĂN HÓA NHO GIÁO

 ĐỨA TRẺ NGOAN TRONG VĂN HÓA NHO GIÁO Trong cách dạy con theo văn hóa Nho giáo, đứa trẻ được khen là ngoan thường là đứa trẻ biết vâng dạ, không cãi lại, thấy người lớn nói sai cũng không dám nói lại. Lớn lên, nhiều đứa trẻ như vậy trở nên rụt rè, ăn nói kém, phản xạ chậm, tức là "đụt" theo cách gọi dân gian. Tiêu chí dạy dỗ ấy gây hại cho con người khi trưởng thành, và hiện tượng này đã được nhiều học giả xã hội học lẫn tâm lý học nghiên cứu. ________________________________________ HỆ QUẢ TÂM LÝ CỦA LỐI DẠY CON PHỤC TÙNG Trong văn hóa Nho giáo truyền thống, đứa trẻ ngoan được định nghĩa qua sự phục tùng gần như tuyệt đối: dạ vâng, không cãi, tuân thủ tôn ti trật tự, và chữ Hiếu được hiểu theo một chiều. Một câu nói dân gian thời hậu kỳ, thường bị gán cho Nho giáo dù không có trong kinh điển, phản ánh tinh thần đó: "Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung; phụ xử tử vong, tử bất vong bất hiếu". Khi chuẩn mực đạo đức bị đồng nhất với im lặng và phục tùng, quan hệ trê...

KHÔNG PHẢI MỌI ĐIỀU ĐỀU NẰM TRONG HAI Ô ĐÚNG VÀ SAI

 KHÔNG PHẢI MỌI ĐIỀU ĐỀU NẰM TRONG HAI Ô ĐÚNG VÀ SAI Chúng ta thường nghĩ một nhận định hoặc đúng hoặc sai, một sự vật hoặc tồn tại hoặc không tồn tại. Nhưng triết học và logic học đã nhiều lần đặt câu hỏi về giới hạn của cách phân chia này. Từ tư tưởng tứ cú trong Phật giáo đến những hệ thống logic phi cổ điển hiện đại, một vấn đề đáng suy nghĩ dần hiện ra: thế giới có thể phức tạp hơn những khuôn khổ mà chúng ta dùng để mô tả nó. 1. Khi hai lựa chọn không còn đủ Trong đời sống, chúng ta thường phân chia vấn đề thành những cặp đối lập: đúng hoặc sai, có hoặc không, tồn tại hoặc không tồn tại, tốt hoặc xấu. Cách tư duy này có ưu điểm rõ ràng. Nó giúp con người phân biệt, đưa ra quyết định và xây dựng lập luận có trật tự. Trong logic cổ điển, có ba nguyên tắc thường được nhắc đến: nguyên lý đồng nhất, nguyên lý không mâu thuẫn và nguyên lý loại trừ khả năng thứ ba. Hai nguyên lý sau đặc biệt quan trọng khi bàn về quan hệ giữa một mệnh đề và phủ định của nó. Nguyên lý không mâu thuẫn...

BÌNH TÂM KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI THẤU HIỂU

 BÌNH TÂM KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI THẤU HIỂU Chánh niệm có thể giúp con người bình tĩnh hơn trước những suy nghĩ và cảm xúc khó chịu. Nhưng quan sát một nỗi buồn không đồng nghĩa với hiểu vì sao mình buồn; học cách thích nghi với áp lực cũng không có nghĩa là những nguyên nhân tạo ra áp lực đã được giải quyết. 1. Khi bình yên trở thành một sản phẩm Trong những năm gần đây, chánh niệm (mindfulness) xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống hiện đại. Người ta thực hành thiền để giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ, điều chỉnh cảm xúc, tăng khả năng tập trung và tìm lại sự cân bằng tinh thần. Các ứng dụng điện thoại, khóa học trực tuyến, chương trình đào tạo tại doanh nghiệp và trường học cũng góp phần đưa phương pháp này đến với đông đảo công chúng. Sức hấp dẫn của chánh niệm nằm ở một lời hứa tương đối đơn giản: thay vì bị cuốn theo những gì đang diễn ra trong tâm trí, chúng ta có thể học cách quan sát chúng, nhận biết cảm xúc mà không lập tức phản ứng, chú ý đến hiện tại thay vì mãi mắc ...

THỤ TINH KHÔNG PHẢI MỘT CUỘC ĐUA

Hình ảnh
 THỤ TINH KHÔNG PHẢI MỘT CUỘC ĐUA Hình ảnh hàng triệu tinh trùng lao vào cuộc đua để giành quyền thụ tinh cho trứng đã trở nên quen thuộc trong sách giáo khoa và trí tưởng tượng phổ thông. Nhưng quá trình sinh sản thực tế phức tạp hơn nhiều. Đằng sau cách kể tưởng như vô hại này là một câu chuyện đáng suy nghĩ về mối liên hệ giữa ngôn ngữ, khuôn mẫu văn hóa và tư duy khoa học. 1. Khi một hình ảnh khoa học trở thành huyền thoại Năm 1694, nhà tự nhiên học người Hà Lan Nicolaas Hartsoeker công bố một hình vẽ nổi tiếng: một sinh vật nhỏ bé cuộn mình bên trong đầu tinh trùng, như thể một con người thu nhỏ đã tồn tại sẵn và chỉ chờ được đưa vào cơ thể phụ nữ để phát triển. Hình ảnh này gắn với thuyết tiền hình thành – quan niệm từng có ảnh hưởng trong giới tự nhiên học châu Âu thế kỷ XVII và XVIII. Theo cách nhìn đó, sinh vật mới đã tồn tại dưới dạng cực nhỏ từ trước, thay vì được hình thành qua quá trình phát triển từ sự kết hợp của hai tế bào sinh dục. Một số trường phái cho rằng hình ...