HOÀNG VĂN THUẬN - HEGEL

 KHÔNG CÓ KHÁI NIỆM NÀO ĐỨNG MỘT MÌNH – HEGEL VÀ NGHỆ THUẬT NHÌN THẾ GIỚI TRONG NHỮNG MỐI QUAN HỆ Một vật thể có thể được mô tả bằng hình dáng, màu sắc, kích thước và trọng lượng. Nhưng nếu muốn hiểu nó thực sự là gì, đôi khi những thuộc tính riêng lẻ đó vẫn chưa đủ. Ta cần biết nó được hình thành trong điều kiện nào, có quan hệ với những gì và giữ vai trò gì trong một hệ thống rộng lớn hơn. Điều tương tự cũng xảy ra với tư duy. Một khái niệm tưởng như có nghĩa rõ ràng có thể bộc lộ những giới hạn khi được đặt trong những quan hệ mới, đối diện với kinh nghiệm khác hoặc phải trả lời những câu hỏi trước đây chưa từng xuất hiện. Đây là một trong những vấn đề quan trọng mà triết học G. W. F. Hegel để lại cho hậu thế. Giá trị của ông không chỉ nằm ở một hệ thống triết học đồ sộ, mà còn ở nỗ lực nhận thức thế giới như một chỉnh thể vận động. Trong đó, sự vật, ý thức và những phạm trù dùng để hiểu chúng không thể được xem xét hoàn toàn tách biệt khỏi những quan hệ cấu thành nên chúng. 1. ...

 MỸ NHÂN KẾ – ĐIỂM YẾU NGUY HIỂM NHẤT CỦA CON NGƯỜI NẰM Ở ĐÂU? Trong binh pháp cổ, có những chiến thuật không cần đánh bại đối phương bằng sức mạnh. Chúng tìm cách khiến đối phương suy yếu từ bên trong: làm rối loạn phán đoán, đánh thức những ham muốn khó kiểm soát và dẫn dắt họ hành động trái với lợi ích của chính mình. Mỹ nhân kế là một chiến thuật như thế. Tên gọi này thường gợi đến hình ảnh một người phụ nữ đẹp được sử dụng để mê hoặc một vị tướng hay một ông vua. Nhưng nếu nhìn vào nguyên lý của nó, vấn đề rộng hơn sắc đẹp, giới tính hay tình dục. Trọng tâm nằm ở khả năng tác động đến tình cảm, ham muốn và ý chí của người nắm quyền quyết định. Đôi khi, vẻ đẹp trước mắt chưa đủ khiến một người mất cảnh giác. Điều khiến họ buông lỏng đề phòng lại là cảm giác: cuối cùng thì cũng tìm được điều mình vẫn luôn thiếu. 1. Một chiến thuật đánh vào người cầm quyền Trong Tam thập lục kế, Mỹ nhân kế là kế thứ 31, đứng đầu chương cuối cùng mang tên Bại chiến kế. Chương này gồm sáu kế: Mỹ nh...

 NGHỊCH LÝ CỦA NGÔI VÀNG – GIỮ ĐƯỢC QUYỀN LỰC NHƯNG CÓ GIỮ ĐƯỢC ĐẤT NƯỚC? Trong một triều đại, ngai vàng có thể được bảo vệ bằng quân đội, mưu lược và những cuộc thanh trừng. Nhưng quyền lực sẽ còn lại gì nếu người nắm giữ nó đánh mất niềm tin của dân chúng? Qua vở kịch lịch sử Bí mật vườn Lệ Chi của Hoàng Hữu Đản, cuộc đối thoại giữa Nguyễn Trãi và Thái hậu Nguyễn Thị Anh gợi ra một vấn đề vượt khỏi câu chuyện cung đình: người cầm quyền cần làm gì để bảo vệ đất nước, và vì sao việc chỉ chăm lo giữ địa vị của mình đôi khi lại trở thành con đường dẫn đến sự sụp đổ? 1. Một cuộc đối thoại sân khấu và câu chuyện về quyền lực Trong lịch sử Việt Nam, vụ án Lệ Chi Viên năm 1442 là một bi kịch đặc biệt. Sau khi vua Lê Thái Tông đột ngột qua đời, Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ bị kết tội, dẫn đến thảm án tru di tam tộc. Mãi đến năm 1464, dưới triều Lê Thánh Tông, Nguyễn Trãi mới được minh oan và phục hồi danh dự. Biến cố này không chỉ gắn với số phận của một nhân vật lịch sử lớn. Nó còn phơi ...

 MARX TRỞ LẠI – HAY CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐANG BUỘC TA ĐỌC LẠI MARX? Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, Karl Marx bất ngờ xuất hiện trở lại trên những trang báo kinh tế, trong các cuộc tranh luận học thuật và giữa những phong trào phản đối bất bình đẳng. Một nhà tư tưởng qua đời từ năm 1883, từng gắn liền với những cuộc đối đầu ý thức hệ của thế kỷ XX, nay lại được tìm đọc để giải thích những bất ổn của nền kinh tế hiện đại. Sự trở lại đó có điều gì đáng chú ý? Có lẽ không phải vì thế giới đột nhiên muốn quay về thế kỷ XIX, cũng không phải vì những dự báo của Marx đã được lịch sử xác nhận toàn bộ. Điều đáng nói hơn là những vấn đề ông từng đặt ra vẫn chưa biến mất: ai thực sự kiểm soát hoạt động sản xuất, giá trị được tạo ra và phân phối như thế nào, tại sao của cải xã hội ngày càng lớn nhưng quyền lực kinh tế lại có thể tập trung vào một nhóm nhỏ, và vì sao những quan hệ do con người thiết lập lại thường xuất hiện như những sức mạnh nằm ngoài tầm kiểm soát của họ? Mỗi thời đại có...